Koncentracja funkcji

Koncentracja funkcji

Naszkicowana tutaj skrótowo metoda pozwala na usta­lenie szczegółowego programu miasta. Program wylicza zatem wszystkie elementy funkcjonalne miasta 1 zawiera bilans potrzebnych terenów dla poszczególnych celów. Ponadto program powinien określić systemy techniczne i organizacyjne urządzeń komunalnych wszelkiego ro­dzaju i naszkicować zasady działania instytucji społecz­nych i samorządowych.

Następnym etapem jest opracowanie planu przestrzen­nego, ustalającego rozmieszczenie poszczególnych elemen­tów funkcji w konkretnym terenie, na którym zostało zlokalizowane miasto (ryc. 23). Koncepcja przestrzennego ruodeiu opiera się na następujących założeniach general­nych, uważanych dzisiaj na ogół za bezsporne:

  1. Koncentracja funkcji w przestrzeni powinna pozwo­lić na tworzenie w mieście stref jednorodnego zagospo­darowania. Będą to więc funkcjonalne obszary mieszka­niowe (M), usługowe (U), pracy miastotwórczej względnie przemysłu (P), rekreacji i odpoczynku (O) oraz komu­nikacji (K).
  2. Rozmieszczenie poszczególnych stref powinno za­pewnić właściwe powiązania funkcjonalne. Na przykład strefy usług powinny być położone centralnie w stosunku do terenów mieszkaniowych, strefy przemysłowe powinny być właściwie powiązane komunikacyjnie z terenami mieszkaniowymi, lecz zarazem od nich oddzielone pasami zieleni izolującej, chroniącej przed zadymianiem i ha­łasem.
  3. Sieć powiązań komunikacyjnych powinna w miarę możliwości rozdzielać bezkolizyjnie ruch pieszy od koło­wego. W szczególności drogi łączące urządzenia dziecięce z terenami mieszkaniowymi nie powinny się krzyżować z drogami ruchu kołowego.
  4. Sieć drogowa i środki komunikacyjne powinny za­pewniać możliwość przebywania drogi do pracy, do za­kładów naukowych i usługowych w czasie stosunkowo krótkim, to znaczy od kilku minut do maksymalnie pół godziny.
  5. Organizacja przestrzenna terenów mieszkaniowych 1 usługowych powinna sprzyjać powstawaniu więzi są­siedzkiej i opartych na niej instytucji samorządu mie­szkańców na poszczególnych szczeblach hierarchicznych (na przykład: komitety domowe, blokowe, osiedlowe, rady dzielnicowe, miejskie).

Model ten jest próbą wprowadzenia ładu przestrzen­nego w organizm miejski bez naruszania zasady jego wielofunkcyjności. Na tym polega m. in. jego postępowa rola w stosunku do miasta XIXr-wiecznego, w którym nastąpił żywiołowy wzrost wielkości miast i uwielokrot- nienie pełnionych przez nie funkcji. Skutkiem takiego wzrostu było przypadkowe przemieszanie funkcji na ca­łym obszarze miast, z wyjątkiem nielicznych uprzywile­jowanych dzielnic mieszkaniowych burżuazji.

Opisany wyżej model jest jednak dostosowany do mia­sta wczorajszego, opartego na publicznych środkach ko­munikacji miejskiej. Ukształtował się on bowiem w la­tach przed pierwszą wojną światową, a zatem w okresie znacznie słabszego nasilenia procesów urbanizacyjnych i początku motoryzacji indywidualnej. Choć jest on dzi­siaj powszechnie stosowany i niewątpliwie będzie reali­zowany jeszcze długo, zaczyna stawać się anachronizmem w świetle wielkości przeobrażeń zachodzących w świecie współczesnym. Postępowy charakter tego modelu polegał m. in. na tym, że w wyizolowanej strefie mieszkalno- usługowej starał się zabezpieczyć należyte warunki byto­we dla równouprawnionych członków „jednostki sąsiedz­kiej”. Ponadto, poprawne rozmieszczenie funkcjonalnych stref pracy (P), usług ogólnomiejskich (U) i odpoczynku (O) miało na celu maksymalne zaoszczędzenie czasu pra­cującego mieszkańca miasta i niepracujących zawodowo członków jego rodziny, przez skrócenie dojścia do miejsca pracy, szkoły, sklepu, rozrywki i rekreacji.

Te właśnie humanistyczne założenia modelu stają się jednak źródłem jego słabości w okresie nowej fali nie­pohamowanego wzrostu wielkości miast i ataku motory­zacji indywidualnej. Utrzymanie wielofunkcyjnego cha­rakteru miasta prowadzi do ogromnego rozszerzenia się jego obszaru, jeżeli miasto przekracza krytyczną wielkość kilkudziesięciu tysięcy mieszkańców.